Neurobiologische effecten van kindermishandeling
Geconfronteerd met gevaar kunnen volwassenen vechten of vluchten, kinderen kunnen dat niet. Hun hersenen reageren dan ook anders op overweldigende angst. Het ene kind wordt zeer alert (hyperprikkeling), terwijl het andere een toestand van verdoving oproept. Het voelt niet meer uit zelfbescherming (dissociatie). Beide ontwikkelingen, geïnspireerd vanuit zelfbehoud gaan ten koste van de ontwikkeling van andere, meer constructieve vermogens zoals hoop, zelfvertrouwen en nieuwsgierigheid. Anders gezegd, een kind dat in de eerste levensfases niet de ervaring van veilige hechting heeft, maar daartegenover voortdurend angst ervaart, ontwikkelt hyperalertheid of dissociatie ten koste van andere constructieve vermogens.
Dejonckheere, M. (2009). Alles begint in het gezin. Een nieuw concept voor een geweldloze samenleving, Leuven, Davidsfonds, p.51.
Wetenschappelijk verder lezen:
- Perry, B. D. (2006). The boy who was raised as a dog: and other stories from a child psychiatrist's notebook. New York, Basic Books.
- Verdouw, R. (2009).Gevolgen van trauma op kinderhersenen. Tijdschrift Kindermishandeling, 2e jaargang, 2, pp. 34-36.
- Powerpoint: Effecten van mishandeling op vroege ontwikkeling hersenen
- http://www.childtrauma.org
Prenatale stress
De pre- en perinatale levensperiode is een kritische levensperiode: organen en systemen ontwikkelen zich aan een snel tempo en zijn zeer gevoelig voor omgevingsinvloeden. Deze processen worden geleid door genetische factoren en zijn plastisch. Uit een eerdere prospectieve studie bleek dat kinderen van zwangere vrouwen die hoge angst ervaarden, als kind meer problemen hadden met zelfregulatie: ze waren prikkelbaarder en vertoonden meer aandachtstoornissen en impulsief gedrag. Op de leeftijd van 17-20 jaar werd met EEG en fMRI vastgesteld dat de cognitieve controle bij uitvoeren van bepaalde taken niet optimaal was. Als adolescent hadden ze tevens een verhoogde kans op depressie en dat kon deels verklaard worden door het minder goed functioneren van hun stress-systeem. Het 'Prenatal Early Life Stress (PELS)'-project onderzoekt de gevolgen van angst, stress en depressie van de zwangere vrouw voor de cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling van de nakomeling en zal ook de genetische kwetsbaarheid van moeder en nakomeling bestuderen.
Wetenschappelijk verder lezen:
Depressie en sociale angst gerelateerd aan emotionele verwaarlozing als kind
Dat negatieve jeugdervaringen zoals mishandeling, seksueel misbruik of emotionele verwaarlozing en later in het leven optredende ingrijpende gebeurtenissen, risicofactoren zijn voor het ontwikkelen en blijven voortbestaan van depressieve en angststoornissen was al bekend uit eerder onderzoek. Maar met deze nieuwe studie wilden de onderzoekers te weten komen welke vorm van jeugdtrauma precies samenhangt met welke psychische aandoening. Als dat bekend is kunnen therapeuten gericht en in een vroeg stadium ingrijpen.
Wetenschappelijk verder lezen:
- Wat maakt de geest trauma-proof?
- Kindermishandeling laat sporen na bij genetisch kwetsbaren
- Het sociaal angstige brein in de scanner